Orla Perć – szlak w Tatrach Wysokich, poprowadzony grzbietem szczytów między Zawratem i przełęczą Krzyżne. Orla Perć prowadzi właściwie granią, ale miejscami, z powodu ukształtowania terenu, oddala się od niej, omijając szczyty i turnie. Oznakowana kolorem czerwony czerwonym. Między Zawratem i Granatami rozliczne ułatwienia (klamry, łańcuchy i żelazne drabinki), mimo to jednak szlak ten nie jest odpowiedni dla początkujących turystów górskich, wymaga pewnego obycia z górami, sposobem korzystania z łańcuchów, wreszcie umiejętności wyszukiwania właściwych chwytów i stopni. Szczególnie istotne jest to przy złej pogodzie. Liczne ekspozycje na szlaku są stosunkowo silne. Powoduje to, że niewprawni i nieobyci ze skałą turyści notorycznie blokują węższe fragmenty trasy, opóźniając innych i narażając siebie samych na dodatkowe niebezpieczeństwo. Orla Perć należy do najniebezpieczniejszych szlaków w Tatrach. Od czasu otwarcia szlaku w 1906 zginęło na nim ponad 100 turystów.  (źródło: wikipedia)

Od górnej stacji kolejki linowej na KASPROWYM WIERCHU (1959 m) idziemy szeroką promenadą 200 metrów w czasie 3 minut na Suchą Przełęcz w grzbiecie głównym Tatr Zachodnich. W prawo odchodzi szlak znakowany kolorem czerwonym prowadzący granią nad Doliną Bystrej do Przełęczy pod Kopą Kondracką, zaś w lewo, w dół zbiega żółty szlak do schroniska Murowaniec na Hali Gąsienicowej. Z Suchej Przełęczy idziemy wzdłuż granicy państwa w kierunku południowo-wschodnim, rozdeptanym przez tłumy grzbietem. Z lewej leży Dolina Stawów Gąsienicowych z pięknym Zielonym Stawem, z prawej-słowacka Dolina Cicha, okalająca gniazdo Kop Liptowskich. Po przebyciu 800 metrów wchodzimy na zatłoczony zwykle BESKID (2012 m) z Kasprowego Wierchu w czasie 13 minut. Kapitalne widoki na Tatry Zachodnie. Po przebyciu 1,2 km dochodzimy do PRZEŁĘCZY LILIOWE (1952 m), która stanowi granicę między Tatrami Zachodnimi a Wysokimi. Z Kasprowego Wierchu dotąd w czasie 25 minut. Szlak wznosi się teraz po czerwonych piaskowcach kwarcytycznych na skalną czubkę leżącą na wysokości 2005 m, będącą ostatnim "podrygiem" Tatr Zachodnich. Dalej zaczynają się już granitoidy. "Skrajna Turnia leży w środku pasma tatrowego i stanowi granicę petrograficzną dla granitu", pisał w roku 1850 zasłużony geolog Ludwik Zejszner. Szlak trzyma się dalej grani, sam szczyt Skrajnej Turni (2096 m) omijając od południa. Za Skrajną Przełęczą (2071 m) wznosi się Pośrednia Turnia (2128 m), której zbocze szlak trawersuje po stronie Doliny Walentkowej, przekraczając pole złomów.

2,3 km ŚWINICKA PRZEŁĘCZ (2051 m). Z Kaprowego Wierchu idziemy dotąd w czasie 45 minut, z powrotem 40 minut. Znad wcięcia przełęczy na północ schodzi szlak znakowany na czarno do Doliny Stawów Gąsienicowych i dalej do schroniska "Murowaniec" na Hali Gąsienicowej. Zbudowany z granitów północno zachodni grzbiet Świnicy dźwiga się pod kątem 30 stopni. Ścieżka wiedzie nim około 15 minut w pobliżu grani, wznosząc się zakosami po grubych piargach i złomach, powstałych w wyniku wietrzenia peryglacjalnego. Nad płytką skalną depresją zwraca się w prawo przez niewyraźne żeberko (ukazuje się stąd szczyt), a następnie trawersuje 100 metrów w poprzek wybitnego, choć płytkiego żlebu, spadającego spomiędzy obu wierzchołków Świnicy (przy śniegu wypadki). Obniżywszy się około 30 metrów (klamry) przewija się przez wcięcie w skalnym żebrze, zwane Wrótkami. Następuje 8-minutowe podejście pod niewysoki, lecz dość trudny próg, a następnie pod kolejne żebro, opadające ku Walentkowej Grani. Po skałach w lewo w górę na główny wierzchołek, latem zwykle pełen ludzi.

3 km ŚWINICA (2301 m). Z Kasprowego Wierchu idziemy dotąd w czasie 1.30 godziny, z powrotem 1.15 godziny. Wierzchołek Świnicy jest bardzo niebezpieczny podczas burzy, stąd też nieco poniżej szczytu znajduje się tabliczka o następującej treści-"gopr ostrzega:przebywanie w rejonie szczytu podczas burzy grozi śmiercią". Znaczenia czerwone przechodzą przez skalne żebro poniżej wierzchołka Świnicy i obniżywszy się skalistym terenem (łańcuch, klamry) podchodzą pod grań między Świnicą a Gąsienicową Turnią (2280 m). Stąd w dół po upłazkach i skałach (ubezpieczenia), wreszcie trawers na małe wcięcie w południowo wschodnim żebrze Gąsienicowej Turni (ze Świnicy dotąd w czasie 15 minut). Dalej idziemy w dół stromym płytowym zacięciem 30 metrów wysokości, (łańcuchy, klamry) a następnie eksponowanymi trawersami (łańcuchy) najpierw ku górze, wysoko nad karem Zadniego Stawu Polskiego na kolejne żebro, z którego w 10 minut z pomocą łańcuchów do piarżystego żlebu pod południową ścianą Niebieskiej Turni (ok.2260 m). W czerwcu leży tu niebezpieczny płat śniegu. Szlak wiedzie teraz ku górze, w poprzek trawiastych południowych zboczy Zawratowej Turni (2247 m).

3,7 km ZAWRAT (2159 m). Ze Świnicy dotąd w czasie 40 minut, z Kasprowego Wierchu 2.15 godziny. Przez przełęcz przechodzi szlak znakowany na niebiesko. Kierując się w lewo dojdziemy do Czarnego Stawu Gąsienicowego i dalej do schroniska "Murowaniec" na Hali Gąsienicowej, zaś w prawo szlak prowadzi do Doliny Pięciu Stawów Polskich. Wcięcie przełęczy Zawrat stanowi początek właściwej Orlej Perci, doprowadzonej tu od wschodu w roku 1905. Z pomocą łańcuchów podążamy granią przez spiętrzenia około 2180 i 2200 m na wierzchołek MAŁEGO KOZIEGO WIERCHU (2228 m) w czasie 15 minut z Zawratu, gdzie warto się zatrzymać dla obejrzenia wspaniałej panoramy od roku 1876 polecanej w przewodnikach Karla Kolbenheyera. Ze szczytu zejście w zimną szczelinę Zmarzłej Przełączki Wyżniej i przez nią (ciąg łańcuchów) na północną stronę grani. Ze Zmarzłej Przełączki Wyżniej opada ku północy niebezpieczny żleb zakończony przepaścią. Poza tym w szczelinie owej przełęczy leży nieraz przez całe lato stromy płat śniegu, przyczyna kilku wypadków śmiertelnych (pierwszy w roku 1925). Należy więc zachować w tym miejscu szczególną ostrożność. Klikając TUTAJ przeczytasz relację z pewnego wypadku, który wydarzył się w tej szczelinie podczas mojej obecności w Tatrach w 1998 roku. Bezpieczne przejście po zalegającym płacie śnieżnym umożliwiają łańcuchy lub lina. (W przypadku użycia liny zaleca się użyć rękawiczek aby nie pokaleczyć sobie dłoni). Następnie północnymi ścianami Zmarzłych Czub z pomocą łańcuchów trawersujemy w ładnej wspinaczce na grań (podcięta płyta), by z niej obniżyć się na Zmarzłą Przełęcz, której strzeże 3-metrowy skalny "chłopek" (2126 m, z Zawratu w czasie 40 minut). Świetnie widać stąd południowe zerwy ZAMARŁEJ TURNI (2179 m), a na nich wspinających się taterników. Północne stoki Zamarłej Turni przecięte są dwoma tarasami, w których ujawnia się ciosowa budowa masywu. Orla Perć wiedzie 50 metrów skrajem dolnego tarasu, po czym wznosi się na górny, skąd wiszącą 8-metrową metalową drabinką (drabinka kończy się przepaścią-należy więc zejść w bok. Drabinka jest bardzo niebezpieczna podczas mgły ponieważ nie widać ostatnich szczebli) i ścianą (łańcuchy) schodzimy wprost w wąską szczerbę Koziej Przełęczy.

4,5 km KOZIA PRZEŁĘCZ (2137 m). Z Zawratu w czasie 1 godziny, z powrotem w czasie 1 godziny. Kozia Przełęcz jest miejscem zacienionym i chłodnym. Ze względu na niewielką powierzchnię trudno tutaj zatrzymać się dla dłuższego odpoczynku. Przez Kozią Przełęcz przechodzi szlak oznaczony kolorem żółtym. Kierując się w lewo dojdziemy do Czarnego Stawu Gąsienicowego i dalej do schroniska "Murowaniec" na Hali Gąsienicowej. Nasz szlak wraz ze szlakiem żółtym obniża się teraz po gzymsach (klamry) na stronę Dolinki Pustej. W czasie 7 minut dochodzimy do rozgałęzienia szlaków. Szlakiem znakowanym na żółto możemy dojść do Doliny Pięciu Stawów Polskich (na szlaku występuje bardzo duża ekspozycja-łańcuchy, klamry). Szlak Orlej Perci skręca w lewo w górę. Następuje ukośna drabinka z klamer po której wchodzimy z pomocą łańcuchów na skalną półkę. Zaś po trawersie ściany Kozich Czub czeka nas półgodzinny odcinek ładnej wspinaczki (łańcuchy, klamry) najpierw na zachodni (widoki!) a potem na główny wierzchołek Kozich Czub (2226 m). Z Koziej Przełęczy idziemy w czasie 45 minut. Z Kozich Czub z pomocą klamer i łańcuchów obniżamy się urwistą rynną (duże trudności techniczne) do Koziej Przełęczy Wyżniej (ok.2240 m), skąd w ekspozycji (łańcuchy, klamry) wspinamy się na grań i na wierzchołek Koziego Wierchu. Trzeba zaznaczyć, iż odcinek Kozia Przełęcz-Kozi Wierch jest dosyć trudnym i męczącym odcinkiem na Orlej Perci. Występują tutaj duże trudności techniczne, niekiedy płaty śnieżne, a także przepaściste widoki. Osoby mające lęk wysokości nie powinni zaczynać od tego odcinka, gdyż mogą narazić się na poważne niebezpieczeństwo. Ostrzeżeniem niech będzie zdarzenie z mojego pobytu w Tatrach z 1999 roku, które przeczytasz kilkając TUTAJ.

5 km KOZI WIERCH (2291 m). Z Koziej Przełęczy w czasie 1.15 godziny, z Zawratu 2.15-2.30 godziny. Na nieobszernym wierzchołku turyści rozsiadają się na dłużej, należy on bowiem do najwdzięczniejszych widokowo w całych Tatrach. Schodząc z Koziego Wierchu Orla Perć obniża się znacznie (o około 70 metrów) na południową stronę grzbietu. Dochodzimy do miejsca, w którym odłącza się w prawo szlak znakowany na czarno prowadzący Szerokim Żlebem do Doliny Pięciu Stawów Polskich. Przekraczając skalne żeberka wracamy trawersami do grani (w czasie 35 minut) i przed Przełączką nad Dolinką Buczynową (2225 m) przedostajemy się na stronę północną, w szerokie koryto Żlebu Kulczyńskiego. Zbiegamy nim w czasie 12 minut po skałach i rumowiskach (nie strącać kamieni!) - po prawej zwykle woda. Na wysokości 2150 metrów w dół odchodzi szlak znakowany na czarno prowadzący Żlebem Kulczyńskiego do Dolinki Koziej. Z Koziego Wierchu dotąd idziemy w czasie 45 minut. Znaczenia Orlej Perci trawersują 70 metrów w prawo a następnie pną się w górę (łańcuchy, klamry) ładnym 20-metrowym kominkiem do szczerbiny przy Czarnym Mniszku. Dalej idziemy skalistymi zachodnimi stokami Czarnych Ścian z widokiem na Dolinę Gąsienicową i Kościelec. Na spłaszczeniu żeberka następuje połączenie ze szlakiem znakowanym na zielono sprowadzającym do Dolinki Koziej.

6,3 km ZADNI GRANAT (2240 m). Z Koziego Wierchu w czasie 1.15 godziny. Orla Perć przewija się teraz na wschodnią stronę grani i przez ściankę osiąga tzw. Pośrednią Sieczkową Przełączkę, a z niej w parę minut POŚREDNI GRANAT (2234 m). Jego wierzchołek jest od północy rozcięty głębokim kominem. Szlak Orlej Perci sprowadza nas na lewo od komina; w ładnej wspinaczce omijamy zęby w grani (w czasie 10 minut). Następnie z pomocą łańcuchów wykonujemy krok przez niebezpieczną szczelinę (szerokość około 1 metra!). Ze Skrajnej Sieczkowej Przełączki opada ku zachodowi znany z wypadków Żleb Drege'a. Klikając TUTAJ przeczytasz o kilku śmiertelnych wypadkach, które miały miejsce w Żlebie Drege'a. Po przebyciu 6,6 km wchodzimy na SKRAJNY GRANAT (2225 m), wznoszący się nad trzema dolinami i interesujący widokowo. Z Zadniego Granatu w czasie 25 minut, z Koziego Wierchu 1.40 godziny, z Zawratu 4 godziny. W lewo odgałęzia się szlak znakowany na żółto, który prowadzi do Czarnego Stawu Gąsienicowego. Orla Perć zwraca się na Skrajnym Granacie na wschód i zbiega skalnymi stokami, uskok obchodząc od prawej strony (łańcuchy, klamry). Pod nami rumowiska Dolinki Buczynowej, na lewo od grani-równie dzika Pańszczyca. Po przebyciu 6,8 km dochodzimy do Granackiej Przełęczy (2145 m). Ze szczytu Skrajnego Granatu w czasie 15 minut. Następuje 4-metrowa metalowa drabinka za pomocą której wchodzimy w urwiska Orlich Turniczek. Zszedłszy kilkadziesiąt metrów na stronę Pańszczycy (często niebezpieczny śnieg) wznosimy się 10 minut ukosem w górę w urwisku Orlich Turniczek (łańcuchy, klamry), następnie zaś przez spiętrzenia ORLEJ BASZTY (2177 m), której wierzchołek szlak omija po upłazku. Systemem pęknięć i kominków (łańcuchy, klamry) schodzimy na spadzisty trawnik Pościeli Jasińskiego (z Granatów w czasie 30 minut).

Większość nazw na trasie Orlej Perci, w tym takie jak Zamarła Turnia, Mały Kozi Wierch, Orla Baszta, wymyślili w różnych latach turyści. Pościel (łóżko) Jasińskiego jest jedną z paru autentycznie góralskich. Wiąże się ona podobno z biwakiem koziarza Jasińskiego (nazwisko notowane w Leszczynach w XVII i XVIII w.), który nie mógł stąd znaleźć zejścia. Sąsiednia przełęcz Franciszka H. Nowickiego-już znowu "pańska"-upamiętnia autora sonetów tatrzańskich i projektodawcę Orlej Perci (1864-1935).

Następuje znów strome zejście na północną stronę (krucho, często śnieg), a potem powrót z pomocą łańcuchów skośnie w górę na grań Buczynowych Czub. Perć trawersuje wzdłuż grani, po czym obniża się urozmaiconym terenem skalnym przez żebra WIELKIEJ BUCZYNOWEJ TURNI (2184 m). Sceneria jest bardzo ciekawa, niekiedy można zobaczyć kozice. Obniżywszy się w głąb żlebu spadającego z Przełęczy Buczynowej (zwykle język śniegu), wydostajemy się w 12 minut na skośne wrótka w żebrze skalnym a następnie na grań MAŁEJ BUCZYNOWEJ TURNI (2172 m). Orla Perć wiedzie kawałek granią (widoki), a potem schodzi w dół i omija trawersami turnię Ptak i Kopę nad Krzyżnem.

8 km KRZYŻNE (2112 m). Z Granatów w czasie 1.45 godziny, z Zawratu 5.45 godziny, z Kasprowego Wierchu 8 godzin. Z przełęczy rozciąga się słynna panorama. Krzyżne stanowi koniec szlaku Orlej Perci. Przez przełęcz przechodzi szlak znakowany na żółto. Kierując się w lewo dojdziemy do Doliny Gąsienicowej, zaś w prawo do Doliny Pięciu Stawów Polskich.